Referendum Bolivia: democratie heeft gewonnen

Volgens de huidige grondwet van Bolivia mogen de president en vicepresident maximaal twee termijnen aanblijven. President Evo Morales en vicepresident Alvaro Garcia Linera probeerden die grondwet te laten wijzigen zodat zij tot 2025 door zouden kunnen regeren, maar het volk zei 'nee' tijdens een referendum op 21 februari. Corina Straatsma, regiodirecteur Hivos Zuid-Amerika, scheef er een blog over.

Het was even spannend. Zou het “ja” toch winnen, nadat nee-stemmers al uitbundig de straat op waren gegaan om de overwinning te vieren? Tot het laatste moment hoopte het duo Evo Morales en Alvaro Garcia Linera nog tot 2025 door te kunnen regeren. Zij wachtten met smart op de ja-stemmers uit het buitenland en afgelegen dorpen.  Maar de balans viel uit naar de andere kant en de democratie heeft gewonnen. De grondwet wordt niet gewijzigd en het regerende duo moet in 2019 aftreden. Dat is een enorme klap voor de president, die de laatste verkiezingen in 2014 met een ruime 60 procent meerderheid won.

Alles in het teken van de grondwetswijziging

Al sinds november voerde de regeringspartij MAS campagne en reisden ministers het land door om kiezers te overtuigen dat Evo en Alvaro het karwei van de agenda 2025 moeten afmaken. Alle inwijdingen van voetbalvelden, scholen, irrigatiesystemen - zeg maar, het dagelijkse werk van Evo - stonden in het teken van de grondwetswijziging. Ambtenaren werden verplicht een deel van het salaris in de campagnepot te stoppen en mee te doen aan manifestaties.

De nee-campagne moest het met veel minder middelen doen, maar gebruikte slim en effectief de sociale netwerken. Daar is Evo nu boos over. Aanleidingen voor felle en soms humoristische uitwisselingen waren er zat. Een journalist deed een paar weken geleden een boekje open over een ex van Evo. Deze jongedame kreeg een hoge post bij een Chinees bedrijf, dat maar liefst vijf contracten met de overheid had gesloten. Nepotisme? Bewijs het maar eens. Evo bagatelliseerde de geschiedenis, waarop de journalist met een recente foto van Evo en de dame in kwestie aan kwam zetten. “O ja, dat was in Oruro, iemand wilde met mij op de foto en ik dacht een bekend gezicht”. Dat komt niet geloofwaardig over.

Schandalen

Het was de eerste keer dat de president direct in de picture kwam bij een eventueel corruptieschandaal. Er werd onmiddellijk een onderzoekscommissie ingesteld naar de handel en wandel van het Chinese bedrijf, dat bovendien opgelegde boetes voor het niet nakomen van contracten nooit had betaald. Logisch dat deze openbaring slecht uitkwam voor de campagne. De president vermoedde inmenging van Amerika in de hele kwestie en dreigde met uitzetting van de zaakgelastigde van de Amerikaanse ambassade. Deze aardige meneer was namelijk bij de boekpresentatie geweest van de journalist die het goed getimede nieuws had gebracht. Dat boek ging over…..coca.

Een bijkomende verrassing was dat de vicepresident moest erkennen geen academische titel te hebben. Voor de man die altijd wordt gezien als een belangrijke Boliviaanse intellectueel, een deuk in zijn imago en aanleiding voor spot onder de bevolking.

Aanpak corruptie leidt tot brand gemeentehuis

Een incident waarbij een woedende menigte het gemeentehuis in El Alto in brand stak, heeft de ja-campagne de das omgedaan. Wat begon als een rustige manifestatie van ouders voor een betere inrichting van de scholen van hun kinderen, liep uit op een frontale aanval. Aanleiding hiervoor was de aanpak van corruptie onder haar voorganger door de burgemeester van El Alto, die lid is van de oppositie. Verschillende leiders van wijkorganisaties en andere belangenorganisaties hebben destijds meegegraaid en wilden met de brand bewijsmateriaal vernietigen. Zes mensen kwamen om door verstikking en de politie stond erbij en keek ernaar. Ook de brandweer kwam laat in actie en werd vervolgens gehinderd. De regering reageerde niet handig en viel de burgemeester aan, in plaats van de hand in eigen boezem te steken.

Genoeg van het gesjoemel

Met het ‘nee’ hebben Bolivianen aangegeven genoeg te hebben van het gesjoemel. Zij willen dat de regering schoon schip maakt met de corruptie, de trage rechtsgang en de overvolle ziekenhuizen. De regering van Evo heeft veel bereikt en heeft de hoogste economische groei van de regio. Dat wordt nu ondergesneeuwd door de laatste gebeurtenissen en de retoriek van de regering. Evo en Alvaro zullen de komende jaren hun best moeten doen om het imago van de MAS te zuiveren en nieuw leiderschap de ruimte geven. Dat zal een zegen zijn voor de partij.