Beeld2
Foto: Hivos - Lameck Nyagudi

Wat de broer niet kent, dat eet hij niet

Nahason Nyaga staat bekend als een wijze man met groene vingers. De gepensioneerde hoofdonderwijzer verbouwt koffiebessen van de hoogste kwaliteit en teelt meer maiskolven dan hij op kan. Zijn broer Daniel, die het aangrenzende land bewerkt, steekt er schril bij af. Zijn akkers staan vol onkruid en leveren lang niet zoveel op. Het is een oneerlijke strijd.

Het geheim van Nahason’s rijke oogst, is zijn biogasinstallatie. Die voorziet hem van gas om op te koken, maar ook van bioslurry, een restproduct dat lijkt op kunstmest. Hij was een van de eerste Kenianen die zo’n installatie aanschafte via het Africa Biogas Partnership Programme (ABPP). Het initiatief van Hivos en SNV, dat biogas bereikbaar maakt voor kleine boeren, was in Kenia nog lang niet zo bekend als nu. Het bood aantrekkelijke subsidies en gunstige leningen voor ‘early adopters’ zoals Nahason. De oude hoofdonderwijzer had de rekensom snel gemaakt en hapte toe. Zijn investering zou zich snel terugbetalen.

De rekensom

Nahason’s rekensom was simpel. Het gas dat de installatie zou gaan produceren uit de mest van zijn koeien, zou de aanschaf van brandhout en petroleum voor altijd overbodig maken. Zijn vrouw, ‘mama’ Nyambura, kon gaan koken op een gasfornuis en het huis zou worden verlicht met een gaslamp. De besparing zou zo groot zijn, dat zelfs tijdens het aflossen van de schuld al geld kon worden verdiend. Nyambura zou bovendien nooit meer de giftige rook van haar houtoventje in hoeven te ademen.

Daniel was niet overtuigd. In de buurt had niemand ervaring met biogas. Bovendien bleef de aanschaf van de installatie prijzig, subsidies en leningen ten spijt. Het zou jaren duren voordat zijn broer klaar was met afbetalen. Pas toen de installatie niet alleen gas begon te produceren, maar ook een nieuw soort kunstmest, werd de waarde ervan pas goed duidelijk.

Het bruine goud

De compositie van bioslurry hangt af van verschillende factoren, maar over het algemeen bevat het fosfor, kalium, zink, ijzer, magnesium en koper: stoffen waar vaak een tekort aan is in de landbouwgrond. Daarmee is het een serieus alternatief voor de vaak dure kunstmest. Na het gebruik van bioslurry blijken gewassen beter bestendig tegen ziekten en wordt de groei van onkruid (dat insecten aantrekt) beperkt. Geen wonder dat sommige mensen bioslurry het bruine goud noemen.

Ook Nahason realiseerde zich pas later hoe waardevol bioslurry is. Nadat zijn installatie was gebouwd legden servicemedewerkers van het ABPP hem uit hoe gebruikt moet worden. Veel werk heeft Nahason er niet aan. Omdat hij bovenop een heuvel woont, kan hij een groot deel van de vloeibare slurry door een geultje naar beneden laten stromen, zo zijn moestuin in. Wat nodig is voor zijn koffieplantage, breng hij met emmers naar de juiste plek.

Landbouwinnovatie

Nahason en Daniel erfden allebei de helft van hun vaders land. De erfgrens loopt precies door het midden van de oude koffieplantage, langs struiken van wel 40 jaar oud. Het is een waardevol familiebezit, waarmee de broers hun pensioentjes aanvullen. Of hun kinderen dat later nog kunnen is echter onzeker, want ook zij zullen het perceel weer verder moeten opdelen. Zal er voor hen nog genoeg land zijn om van te leven? Het is een vraag die veel jonge Kenianen zich stellen. Duidelijk is dat de productiviteit van de akkers omhoog moet. Op het land van de Nyagas is te zien dat het kan.

Dat biogas voor boeren in Afrika de standaard wordt, is niet ondenkbaar. In 2017 zal het ABPP voor niet minder dan 100.000 installaties verantwoordelijk zijn. Niet alleen in Kenia, maar ook in Burkina Faso, Ethiopië, Oeganda en Tanzania. Dat wordt bereikt door continue op zoek te zijn naar nieuwe toepassingen en technieken. Nieuwere installaties worden goedkoper, gaan langer mee, en leveren meer gas. Ook steeds meer ondernemers raken overtuigd van de potentie van biogas. Zo maakt het Nederlandse bedrijf Simgas naam met installaties van hard plastic. Lokaal geproduceerd, makkelijk te vervoeren, licht van gewicht en zeer onderhoudsvriendelijk.

In de uitgekiende strategie van het ABPP om biogas groot te maken, speelden mensen als Nahason Nyaga een belangrijke rol. Hij stak zijn nek uit en koos voor een van de eerste beschikbare installaties: een klein gemetseld exemplaar. Hij liet aan zijn omgeving zien wat biogas kan doen en kreeg daarvoor een mooie subsidie. Die zal broer Daniel niet krijgen, maar dat maakt niet meer uit. Hij is overtuigd en spaart voor zijn eigen biogasinstallatie; misschien wel zo’n moderne, van hard plastic.

Wil je ook bijdragen aan de programma's van Hivos?

Doneer nu

Op onze internationale site lees je meer over wat we wereldwijd doen voor hernieuwbare energie.