Rebeca rapt straffeloos

Drie jaar voordat Rebeca Eunice Vargas ter wereld kwam, was haar tante van de aardbodem verdwenen. Zoals zoveel andere politieke tegenstanders van het Guatemalteekse regime uit die tijd werd de vrouw opgepakt door militairen en nooit meer teruggezien. Om niet te vergeten, werd Rebeca naar haar tante vernoemd. Onder de artiestennaam Rebeca Lane houdt zij de herinnering levend, met poëzie, raps en muziek die nog altijd weinig op hebben met de heersende macht.

Toen Rebeca in 1984 geboren werd, zou de burgeroorlog in Guatemala nog twaalf jaar duren. Het conflict tussen Marxistische rebellen en opeenvolgende militaire junta’s, woedde van 1960 tot 1996. Het gewelddadige hoogtepunt van de strijd lag aan het begin van de jaren tachtig en kostte Rebeca’s tante het leven. Regeringstroepen begonnen toen met het systematisch uitmoorden van de inheemse Mayabevolking. Honderden dorpen werden weggevaagd. De 36 jaar durende burgeroorlog eiste het leven van ongeveer 200.000 mensen, de helft van hen kwam om in de genocide.

Kunst als wapen

Al op jonge leeftijd begon Rebeca zich te verdiepen in de oorlog en sloot zij zich aan bij organisaties van mensen met verdwenen familieleden. Ze wilde opheldering krijgen over wat er precies gebeurd was en zorgen dat de verantwoordelijken gestraft zouden worden. Ook kwam ze in die tijd voor het eerst mensen tegen die kunst gebruikten als een manier om hun stem te laten horen. Vooral theater en muziek grepen haar aandacht: het duurde niet lang voordat zij zelf op de planken stond.

Van de planken is Rebeca Lane nooit meer afgekomen. Ze maakte deel uit van groepen die theater maken, maar ook musical, cabaret, breakdance en graffiti. Zelf stond ze tegenover het publiek als dichter en rapper; ze houdt een blog bij en presenteerde een radioshow. Het leverde haar talloze optredens op tijdens festivals door heel Midden-Amerika. Filmpjes van haar muziek worden op YouTube tienduizenden keren bekeken.

Straffeloosheid en gerechtigheid

Rebeca’s raps gaan behalve over gerechtigheid en het oorlogsverleden, vaak over de achtergestelde positie van vrouwen in de samenleving. Zoals in zoveel landen in Midden-Amerika worden vrouwen in Guatemala namelijk nauwelijks beschermd tegen het geweld van mannen. Mishandeling en moord zijn aan de orde van de dag en daders gaan vrijwel zonder uitzondering vrijuit. In 2013 werd slechts twee procent van de moorden op vrouwen door de politie onderzocht. In de zeer zeldzame gevallen dat zo’n onderzoek leidde tot een rechtszaak, werden negen van de tien verdachten vrijgesproken.

Actors for Change

De cultuur van straffeloosheid in Guatemala die bestond in burgeroorlog, bestaat nu dus nog steeds. Zoiets verander je niet zomaar, maar Hivos is ervan overtuigd dat artiesten als Rebeca Lane een belangrijke rol kunnen spelen in het creëren van een nieuwe toekomst. Met het programma ‘Actors for Change’ steunt Hivos kunstenaars, onafhankelijke media, journalisten en mensenrechtenactivisten in de regio die het aandurven om dat te doen. Ongevaarlijk is het niet om je in Midden-Amerika uit te spreken tegen straffeloosheid of voor gerechtigheid. Bedreigingen, mishandeling en zelfs moord op mensen die weigeren om hun mond te houden, is niet ongebruikelijk. Een belangrijk deel van het Actors for Change programma richt zich daarom op veiligheid. Toch staat boven alles de vrijheid die het wil geven aan kunstenaars als Rebeca om te maken wat zij willen. Want Actors for Change vergroot de ruimte voor de vrijheid van meningsuiting niet met campagnes of acties, maar door haar te vieren. Op het podium, met inspirerende mensen die anderen weten te raken, die straffeloos kunnen zeggen wat zij vinden.

Wil je ook bijdragen aan de programma's van Hivos?

Doneer nu

Op onze internationale site lees je meer over wat we wereldwijd doen voor vrijheid van meningsuiting.

Beeld2
Foto Christin Sandberg

Lees ook:

Onze thema's