Beeld2
Foto: Hivos - Carlos Duarte

Plaza Publica en het suikerrietschandaal

De journalisten van Plaza Publica stuitten bij toeval op het schandaal van de Finca Flamenco. Ze waren naar de plantage gegaan om portretten te maken van suikerrietkappers, niet om een kritisch stuk te schrijven. Met een antieke, houten camera schoten zij plaatjes die uit een andere tijd leken te komen: zwart en wit, onscherp en vol contrast. Onbedoeld werd dat effect versterkt door de arbeiders voor de lens, die soms niet ouder leken dan een jaar of elf.

Plaza Publica is een online krant die in 2010 werd opgericht aan de Rafael Landivar Universiteit in Guatemala. Met onafhankelijke onderzoeksjournalistiek wil het de tegenhanger zijn van de dominante media, die gecontroleerd worden door de markt en de macht. Het team van Plaza Publica bestaat uit een vaste kern van journalisten, designers, fotografen en programmeurs, dat wordt aangevuld met een groep studenten van uiteenlopende faculteiten. Samen speuren zij naar nieuws dat past bij de thema’s van de krant: gelijkheid, milieu, sociale cohesie, culturele diversiteit en corruptie. De kinderarbeid die ze aantroffen op de suikerrietplantage, was typisch een onderwerp voor Plaza Publica.

Drie ton per dag

Nadat de journalisten hun ontdekking hadden gedaan, vroegen zij een interview aan met de baas van de Finca Flamenco. Die bleek een bekende naam te hebben. Niemand minder dan het hoofd van de Guatemalteekse kamer van landbouw bleek de eigenaar. In het vraaggesprek ontkende hij niet dat de kinderen van de suikerrietkappers soms meegingen naar de plantage, maar stelde hij ook dat zij niet echt meewerkten. Ze zouden hoogstens hun ouders een beetje helpen tijdens de schoolvakanties.

Gesprekken met de suikerrietkapers leverden een ander beeld op. Zij vertelden aan Plaza Publica dat het bijna onmogelijk is om rond te komen van het werk op de plantages. Pas als zij per dag meer dan drie ton riet kappen, verdienen zij het minimumloon. En dat lukt niet in je eentje: een man verklaarde dat hij, zelfs als zijn twee zoons (van 12 en 13) meewerkten, geen drie ton kon kappen. Dat staat in schril contrast met de verwachting van de eigenaar, die er vanuit ging dat 6 ton per dag mogelijk moest zijn.

Slachtoffers

In het artikel over de zaak dat op de website van Plaza Publica werd gepubliceerd, geven de eigenaren van de Finca Flamenco en enkele andere plantages te kennen dat zij zichzelf zien als de grote slachtoffers van de misstanden. De suikerrietkappers zijn, zo redeneren zij, verantwoordelijk voor hun eigen kinderen. Bovendien spreken zij de verwachting uit dat de kappers de oogst zouden saboteren als kinderarbeid echt verboden werd op de plantages.

De reacties van het hoofd van de Guatemalteekse kamer van landbouw en zijn collega-eigenaren beloofden niet veel goeds. En inderdaad, het artikel in Plaza Publica leidde er niet toe dat de suikerrietkappers beter betaald werden of dat hun kinderen toegang werden ontzegd tot de werkplaats. De Finca Flamenco werd gesloten en dat was dat.

Noodzaak

Ondanks dat de problemen op de plantages niet door dit ene artikel werden opgelost, laat het voorbeeld zien hoe groot de behoefte in Guatemala aan onafhankelijke kwaliteitsjournalistiek is. Het land kent vele verhalen die nodig verteld moeten worden. Over drugsbendes, corruptie en gewelddadige burgerwachten bijvoorbeeld. Of over het proces tegen oud-dictator Efrain Rios Montt, die verdacht wordt van (en al eens veroordeeld werd voor) het plegen van genocide.

Plaza Publica heeft de onafhankelijkheid en het lef om voorbij te gaan aan de waan van de dag en zich vast te bijten in belangrijke onderwerpen. De journalisten van het medium hoeven zich geen zorgen te maken over weglopende adverteerders of ingrijpen van hogerhand: zij kunnen hun gang gaan. Voor Hivos is dat essentieel. Want in elke samenleving, waar ook ter wereld, zijn journalisten nodig om te misstanden aan de kaak te stellen en vrijheden te beschermen. Zij moeten hun werk kunnen doen op een manier die past in onze tijd: ongekleurd, scherp en met oog voor nuance.

Wil je ook bijdragen aan de programma's van Hivos?

Doneer nu

Op onze internationale site lees je meer over wat we wereldwijd doen voor transparantie & verantwoording.

Beeld2
Copyright: Plaza Publica