Beeld2
Foto: Lotje Putman-van der Bie

Honderd kleine revoluties en een groot verhaal

De inwoners van Waru Wora begrepen niet hoe de zon hen aan water kon helpen, totdat de sjamaan naar boven wees. Daar, hoog in de wiegende palmbomen, groeiden trossen vol kokosnoten. Ze zaten vol met melk, maar hingen boven droge akkers. “De zon heeft het water daar gebracht”, zei de sjamaan. “En dat kunnen wij nu ook.” Niet lang daarna kreeg Waru Wora een waterpomp op zonne-energie. Het is een van de honderden kleine revoluties die plaatsvinden op het Indonesische eiland Sumba.

Het grootste deel van Sumba is net als Waru Wora onherbergzaam en droog. De hagelwitte stranden van het eiland zijn minstens zo spectaculair als die van Bali, maar toeristen komen er nauwelijks. Geïsoleerd van de rest van het land houden animisme en tradities stand. Sumba is een van de armste regio’s van Indonesië. Toch is het eiland sinds 2010 op weg om een wereldvoorbeeld te worden. Onder aanvoering van Hivos startte een brede coalitie van organisaties, overheden en bedrijven in dat jaar een ambitieus project dat de 650.000 Sumbanezen binnen tien jaar toegang moet geven tot 100 procent duurzame energie.

Zon en water

Niet ver van Waru Wora, net buiten het dorpje Lewa, is ook een waterpomp op zonnekracht gebouwd. De installatie vult een groot, blauw reservoir, dat een klein betonnen irrigatiekanaaltje van water voorziet. Het aantal akkers dat eromheen ligt groeit. Want ondanks dat het droge seizoen in Lewa acht maanden duurt, kunnen de boeren nu het hele jaar door oogsten. En doordat de boeren samen verantwoordelijk zijn voor het irrigatiesysteem, hebben zij zich verenigd in een coöperatie. Nu stemmen zij samen af wie wat verbouwt, helpen zij elkaar en krijgen zij betere prijzen voor hun handelswaar. Met het geld dat zij verdienen, kunnen kinderen naar school.

In het bergdorp Kamanggi is de situatie anders. Hier is water genoeg. De bewoners hadden echter niet de middelen om daar stroom mee op te wekken. Maar nadat zij hun voorouders in ceremonies om raad hadden gevraagd, mocht naast het dorp een kleine Hydro installatie worden gebouwd. Die voorziet nu 115 huishoudens van elektriciteit. De verantwoordelijkheid voor het onderhoud van de installatie wordt gedeeld. De dorpelingen betalen daarvoor ieder zo’n twee euro per maand. Voor dat geld hebben zij hun dorp zien veranderen.

“Ik ben zo blij met de elektriciteit dat ik soms twee maanden vooruit loop met betalen”, zegt inwoner Marta. “We lagen hier altijd om 7 of 8 uur 's avonds op bed, nu we licht hebben blijven we op tot 11 uur. We hebben gezamenlijk een televisie gekocht, dus '’s avonds kijken we films.” Een andere vrouw, Tina, is vooral blij dat er ‘s avonds licht is. “Toen we nog geen stroom hadden maakte ik één sarong per maand, nu kan ik 's avonds doorwerken en kan ik er vier maken. Een sarong verkoop ik voor 40 euro.”

Kleine revoluties, een groot verhaal

Behalve de zon en het water voorziet ook de wind steeds meer Sumbanezen van elektriciteit. Daarnaast heeft Hivos haar succesvolle biogasprogramma uitgebreid naar het eiland. De gevolgen op Sumba zijn groot. Ouders zien hoe hun kinderen ‘s avonds huiswerk maken onder nieuwe lampen. Ambachtslieden investeren voorzichtig in elektrische apparaten. Klinieken in afgelegen gebieden hebben koelingen voor medicijnen. Vrouwen hoeven niet langer op zoek naar brandhout in het bos; zij koken nu op biogas en ademen meteen geen rook meer in.

De voordelen van schone energie voor mens en milieu worden niet alleen opgemerkt door de bewoners van het eiland, die er direct profijt van hebben. Ruim twee jaar na de start, wordt het Sumba-project gedragen door een coalitie, waarbij Hivos de spin is in het web. Boerenorganisaties, lokale gekozen leiders, het staatsenergiebedrijf PLN, de Asian Development Bank en het Indonesische ministerie van Energie doen mee. Zo biedt PLN bewoners goedkope zonnelampen aan mét onderhoudsgarantie, investeren boerenfamilies en banken voorzichtig in biogas en investeert een groot Indonesisch bedrijf in een windmolen die elektriciteit levert aan het elektranet. De voorlopige kroon op de samenwerking was een overeenkomst tussen het ministerie van Energie en Hivos, waarin de Indonesische overheid de verantwoordelijkheid nam voor het ultieme doel: 100 procent duurzame energie op Sumba.

De honderden kleine revoluties die plaatsvinden op Sumba zijn afzonderlijk weinig opzienbarend: we kennen de windmolen, de waterpomp en de biogas installatie. Toch vertellen ze samen een groot verhaal. Dat gaat over de strijd tegen armoede en klimaatverandering, maar vooral over de manier waarop je die strijd voert. Op Sumba wordt hij gewonnen door samen te werken.

Wil je ook bijdragen aan de programma's van Hivos?

Doneer nu

Op onze internationale site lees je meer over wat we wereldwijd doen voor hernieuwbare energie.

Beeld2
Foto: Lotje Putman-van der Bie