Beeld2
Foto: Aaron Sosa

De scheikundigen van San Ramón

In de hooglanden rondom de Nicaraguaanse stad Matagalpa worden arabicabonen van de allerhoogste kwaliteit verbouwd. De koele, vruchtbare vulkanische heuvels staan al sinds mensenheugenis vol met koffiestruiken. Op de karakteristieke plantages lijkt het soms alsof de tijd heeft stilgestaan: het gebied is ook bij toeristen in trek. Toch blijft lang niet alles bij het oude. Scheikundige proefjes horen tegenwoordig bij het werk van de boeren. Zelf moeten zij daar vooral om lachen.

“Kijk! Ik doe nu een chemisch experiment!” Het is een gevleugelde opmerking in San Ramón de Matagalpa. Verkleurende lakmoespapiertjes zijn voor de boeren rondom het dorpje een bron van vermaak. Sinds kort hebben zij beschikking over een biogas installatie die afvalwater zuivert en biogas opwekt. Het chemische proces dat dit mogelijk maakt, is zo ingewikkeld dat leken er melig van worden, maar over het nut ervan bestaat geen twijfel. De reactor is een technologisch hoogstandje dat mens en milieu goed doet.

De natte methode

De koffieboeren van San Ramón verwerken hun koffie volgens de zogenaamde ‘natte methode’. Sommigen doen dit met een eigen installatie, anderen, die dichter bij wonen, brengen het naar een grotere, op de coöperatie. Daarbij worden rijpe (rode) en onrijpe (groene) koffiebessen van elkaar gescheiden in een waterbassin. De groene bessen drijven naar de oppervlakte en worden verwijderd. De rode bessen worden tegen een rooster gedrukt, waarmee het meeste vruchtvlees wordt verwijderd. De rest laat los door de bonen een tijd te laten fermenteren, waarna zij worden gewassen en gedroogd. Koffieliefhebbers weten dat dit proces ervoor zorgt dat de boon een frisse, lichtzure smaak krijgt.

Wat de meeste liefhebbers niet weten, is dat het afvalwater van dit proces een enorm hoge pH waarde heeft en vol zit met organisch materiaal. Het stinkt enorm, brengt grote hoeveelheden van het broeikasgas methaan in de lucht en is giftig voor planten en dieren. Toch wordt het overal ter wereld zomaar gedumpt. De meeste boeren hebben geen andere keuze: zuiveren is duur. Een biogas installatie lost dat probleem op. Want het apparaat zuivert het water niet alleen, het vangt ook methaan af. En daar kun je nuttige dingen mee doen.

Een experiment tegen klimaatverandering

In San Ramón wordt het gas uit een grote gecentraliseerde reactor gebruikt in de gemeenschappelijke keuken. Daar wordt gekookt voor ecotoeristen. Voorheen gebeurde dat op hout, waardoor de koks kankerverwekkende rook inademden en het bos in de omgeving werd gekapt.

De biogas installaties, experiment van Hivos en onder andere UTZ Certified, zijn dus waterzuivering en energiebron ineen. Voor de boeren zijn er directe, praktische voordelen: zij krijgen beschikking over een goedkope, schone energiebron en belasten hun directe omgeving minder zwaar dan eerst. Op de langere termijn profiteren zij vooral doordat zij minder broeikasgassen uitstoten. Want overal ter wereld horen boeren tot de grootste veroorzakers van klimaatverandering en zijn zij tegelijkertijd de grootste slachtoffers. Zo is het koele klimaat rondom Matagalpa ideaal voor koffieboeren. Wanneer dat verandert is hun toekomst onzeker. Dat maakt dit experiment, waar natuurlijk om gelachen mag worden, een serieuze zaak.

Wil je ook bijdragen aan de programma's van Hivos?

Doneer nu

Op onze internationale site lees je meer over wat we wereldwijd doen voor hernieuwbare energie.

Lees ook:

Hernieuwbare Energie