“Libische meisjes kunnen nu president worden”

26 maart, 2014

Sinds het tijdperk-Khadafi ten einde is, ‘regeren’ in Libië honderden milities over duizenden vechtersbazen die volgens de BBC "twee miljoen pistolen, machinegeweren en geweren" bezitten. De gekozen regering is te zwak om de milities onder de duim te houden. Hivos magazine sprak Zahra’ Langhi over de situatie in Libië.

Kunt u uitleggen wat er speelt?"Er is in Libië geen scheiding van machten. Sommige congresleden maken deel uit van milities en hebben daardoor hun legitimiteit verloren. Zij gebruiken de macht van hun militie om wetten door te drukken. Vrouwelijke parlementsleden die afwijkende geluiden laten horen, worden bedreigd. We móeten de macht van de milities breken."

Langhi is een vooraanstaand genderspecialiste en politiek activiste. In oktober 2011 richt zij het Libyan Women’s Platform for Peace (LWPP) op, een beweging die pleit voor vrede, mensenrechten en vrouwelijk leiderschap.

Vertelt u eens over die beginperiode?"De eerste tijd waren we euforisch. Khadafi was verdreven. Jongeren, vrouwen, mannen, iedereen was betrokken en hoopvol en er kwamen eindelijk verkiezingen. Het LWPP kreeg voor elkaar dat vrouwen en mannen om en om op de kieslijsten staan. In juni 2012 wonnen Libische vrouwen 17 procent van de zetels van het Nationaal Congres (parlement). Dat was een overwinning."

De euforie heeft plaatsgemaakt voor teleurstelling en frustratie. Hoe komt dat?Zahra’ Langhi praat met zachte stem, maar wat ze zegt klinkt spijkerhard: "Ik neem het mijzelf en mijn organisatie kwalijk dat we niet van meet af aan de juiste zaken hebben aangekaart. Onze prioriteit had moeten liggen bij een nationale dialoog en nationale verzoening. Alle ogen waren op de verkiezingen gericht en hoe we de kieswet zo konden beïnvloeden dat vrouwen vertegenwoordigd waren. Dat is goed, dat is nodig, maar dat is niet waar we hadden moeten beginnen."

Hoe had het dan gemoeten?"Als je het mij nu vraagt, zeg ik: Begin niet met verkiezingen in post-conflictlanden die een democratische transitie doormaken. Begin niet met een ongecontroleerde pers. Wij zien dat dat de samenleving verdeelt en polarisatie in de hand werkt. Er bestaat nog geen enkele democratische controle. De pers ís niet vrij; in Libië bezitten de milities alle televisiekanalen. Ontwapening en veiligheid, dat is waar we hadden moeten beginnen. Daaraan moeten we nu met de hoogste prioriteit gaan werken."

Krijgt u steun voor deze aanpak?"De internationale gemeenschap pusht Libië momenteel om een hele nieuwe grondwet te schrijven. Maar jongeren staan buitenspel. In de grondwetscommissie zijn slechts zes zetels van de zestig voor vrouwen gereserveerd. Ik begrijp dat er internationaal budgetten zijn vrijgemaakt voor de hervorming van onze grondwet. Maar wees flexibel en beschouw een nationale dialoog over verzoening als onderdeel daarvan. Luister naar wat Libië zelf wil. Laten we de grondwet van 1951 als uitgangspunt nemen, die is voor nu goed genoeg. We moeten eerst werken aan demilitarisatie en reïntegratie van gewapende burgers."

Hoe ziet u de toekomst van Libië?"We leven in een opwindende tijd vol verandering. Ik denk dat het nog minstens tien jaar kost om een stabiel Libië te realiseren, met stabiele overheidsinstituties die de volwaardige participatie waarborgen van vrouwen én mannen, jong en oud. Laatst kondigde een meisje op een congres aan dat zij president wilde worden. Tegen haar zeg ik zonder aarzeling:  Yes, you can!"

Women on the FrontlineOrganisaties in het Midden-Oosten zoals het LWPP van Zahra’ Langhi maken deel uit van het netwerk van Hivos. Hivos vindt de participatie van vrouwen in de Arabische wereld van groot belang in deze woelige overgangsfase naar meer democratie. Programmamanager Jetteke van der Schatte Olivier: "Het is cruciaal om juist nu vrouwen te steunen zodat zij mede de toekomst van hun land kunnen bepalen. Deze vrouwen stonden in de frontlinies om verandering te eisen en konden eindelijk hun stem laten horen. Daarmee hebben zij een deur geopend die stevig vergrendeld was en die gaat niet meer dicht." De vrouwenorganisaties kunnen rekenen op de training, expertise, financiële en morele steun van Hivos, in samenwerking met Oxfam Novib en PwC.

Dit artikel verscheen eerder in het Hivos magazine van maart 2014.

Foto: Zahra’ Langhi, copyright Klaas Fopma / Hollandse Hoogte

Lees ook

  • Op weg naar gelijke rechten in de Caraïben

    13/12/2018

    In 2009 werden vier transgenders in Guyana opgepakt en gearresteerd wegens crossdressing. In de rechtbank kregen ze te horen dat ze verward waren over hun seksualiteit. “Ga op zoek naar Jezus”, luidde het advies van de rechter. Nu, na negen jaar lang de wet uitdagen en de zaak aanvechten, is er eindelijk gerechtigheid: crossdressing is […]

    Lees meer

  • Hivos steunt spraakmakende documentaire over het leven van drie transgenders

    20/11/2018

    Filmmaker Koen Suidgeest en de stichting Human Rights in the Picture hebben van Hivos financiële steun gekregen om een documentaire te maken die wereldwijd ingezet gaat voor educatie en activisme op het gebied van transseksualiteit.

    Lees meer

  • Waarom we stil zijn

    16/11/2018

    Mensenrechten staan wereldwijd onder druk. Daarom doen Hivos en honderden andere organisaties van 16 tot en met 18 november mee met SPEAK! campagne.

    Lees meer