Intersekse-activiste Nthabiseng is de schaamte voorbij

10 september, 2014

“Een groter maatschappelijk bewustzijn van de situatie van interseksuelen, en vooral zwarte interseksuelen, beschouw ik als mijn grootste persoonlijke succes. Interseksualiteit is zo’n taboe: niet alleen in Zuid-Afrika, maar overal ter wereld. Wij worden omgeven door schaamte en geheimzinnigheid. Het is alsof wij niet bestaan. Maar wanneer ik op televisie mijn verhaal vertel, word ik gebeld door mensen die zeggen: ‘Ik ben net als jij. Ik heb hetzelfde meegemaakt.’ Dat betekent heel veel voor mij.”

Diepe schaamteAan het woord is Nthabiseng Mokoena, een jonge vrouw uit Zuid-Afrika die werkzaam is bij Transgender and Intersex Africa (TIA). Op Youtube vertelt Nthabiseng frank en vrij wie zij is en wat dit voor haar betekent: “Ik ben met een intersekseconditie geboren, met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken, en voor een lange periode in mijn leven heb ik me daar diep voor geschaamd. Ik heb enorm geworsteld met de vraag wie ik ben. ‘Hoe was het om mij te krijgen?’, heb ik vaak aan mijn moeder gevraagd. Mijn moeder heeft me altijd gesteund, maar het heeft lang geduurd voor zij die vraag kon beantwoorden. Op een dag zei ze: ‘Het enige dat ik wenste toen jij geboren werd was dat jij nooit de pijn hoefde te voelen die ik voelde.’ Zij schaamde zich niet voor mij, maar de omgeving gaf haar de schuld omdat haar kind anders was dan anderen, dus zij stond er helemaal alleen voor.”

 

Nthabiseng vertelt in dit filmpje haar persoonlijke verhaal voor The Interface Project.

BewustwordingHet Hivos-kantoor in Zuid-Afrika heeft TIA voorgedragen om tijdens de Amsterdam Gay Pride deel te nemen aan het programma Gelijke Rechten voor LHBTI, georganiseerd door het ministerie van Buitenlandse Zaken en OCW. Nthabiseng is blij met de steun van Hivos: “Hivos financiert een aanzienlijk deel van ons opbouwwerk op het platteland. De meeste donoren zien dergelijke activiteiten als onbelangrijk: die willen dat je je vooral richt op beleidsbeïnvloeding. Maar uitgerekend Zuid-Afrika bewijst dat goede wetgeving niet de mentaliteit van mensen verandert. Trans- en interseksualiteit bestaat en is geen reden om je te schamen. Maar veel zorgverleners bijvoorbeeld kampen met transfobie omdat ze niet goed zijn voorgelicht. Dit geldt ook voor de politie. Voor ons is het daarom belangrijk dat Hivos juist wel voorlichting en bewustwording steunt.”

MentaliteitsveranderingTransgender and Intersex Africa richt zich voornamelijk op de zwarte townships en het platteland. “Een hoop problemen in Zuid-Afrika hangen samen met de sociaaleconomische klasse van mensen. Dit geldt ook voor interseksuelen en transgenders. Een welvarende transgender heeft toegang tot medische voorzieningen, leeft in een veilige buurt en heeft minder te maken met discriminatie. Aangezien ik in een township woon én een van de eerste prominente interseksuelen in Zuid-Afrika ben, hoor ik op straat soms heel kwetsende dingen. Maar dan weet ik weer waarom ik dit werk doe: juist om die mentaliteit te veranderen”, aldus Nthabiseng.

HoopDe TIA-coördinator is positief over de Hivos-campagne Free to be Me en de speciale aandacht voor interseksuelen. “Wij zijn vaak onzichtbaar, omdat er niet over onze situatie gesproken wordt. Vooral jongeren maken een hoop stress en paniek mee. Een dergelijke campagne geeft hen hoop, omdat er licht blijkt te zijn aan het einde van de tunnel.” Zelf was Nthabiseng er lang van overtuigd dat zij geopereerd wilde worden, maar sinds zij in contact is gekomen met andere interseksuelen, is zij de schaamte voorbij. “No body is shameful”, zegt zij trots – niemand hoeft zich te schamen voor zijn of haar lichaam.

Dit artikel verscheen eerder in het Hivos Magazine van september 2014. 

Foto: Nthabiseng Mokoena

Lees ook