Humanistische waarden als unique selling point

27 juni, 2013

In welke gemoedstoestand verlaat je de organisatie?Lachend: Mijn stemming is uitstekend. We staan er heel goed voor. De komende twee jaar hebben we subsidiezekerheid van het ministerie. Voor de periode daarna heb ik er alle vertrouwen in dat onze plannen bij deze minister in goede aarde zullen vallen. In de tussentijd blijven we de wijde wereld intrekken om nieuwe samenwerkingsverbanden met internationale donoren op te bouwen.

Hivos haalt inmiddels 53% van haar inkomsten uit het buitenland. Dat zal in de toekomst wellicht nog meer worden. Wordt Nederland daarmee voor de organisatie minder belangrijk?Qua volume geldt dat. Maar kwalitatief zeker niet. Kwalitatief is de binding met Nederland van ongelooflijk groot belang. Het is de financiële basis voor Hivos om datgene te doen waar wij sterk in zijn, namelijk het scannen van nieuwe initiatieven, speuren naar maatschappelijke krachten die veranderprocessen in gang kunnen zetten. Als je louter op projectbasis werkt is daar geen ruimte voor. Als we die zoekfunctie zouden moeten missen, zouden we eigenlijk een soort consultant worden en alleen voor anderen opdrachten uitvoeren.

Los van het financiële aspect, in Nederland zijn we geworteld. Onze humanistische waarden zijn daaraan gekoppeld en vormen ons unique selling point. De manier waarop we dat vertalen in beleidskeuzes en in programma’s maakt ons aantrekkelijk voor partijen die geïnteresseerd zijn in meer lastige issues. Denk aan het investeren in de mondigheid van burgers, en niet aan de bekende waterputten of de scholen. Dat verhaal van mondigheid, weerbaarheid, zelfbeschikkingsrecht, autonomie van mensen, de noodzaak van vrijheid voor het individu. Dat is rechtstreeks te herleiden tot onze wortels.

De nieuwe koers van Hivos is er onder meer op gericht om ‘de staat en de straat’ meer met elkaar te verbinden. Kun je dat toelichten?Door de jaren heen hebben wij enorm veel geïnvesteerd in organisaties die ijverden voor mensenrechten. Zij zorgden ervoor dat vrouwenrechten, rechten van homo’s en rechten van etnische minderheden in grondwetten en allerlei internationale verdragen werden verankerd. Heel belangrijk.

Tegelijkertijd zien we dat in veel gevallen de praktijk constant achterloopt bij die wetgeving. Dus is het van belang dat we, nu die rechten op papier staan, ons meer richten op de naleving. Dat is niet meer zozeer een strijd van de juristerij of organisaties in Geneve, maar een strijd op straat met sociale media om ervoor te zorgen dat rechten in de praktijk worden gerespecteerd. Er blijven natuurlijk uitzonderingen want in sommige landen zitten we nog in een eerdere fase, zoals bijvoorbeeld in het Midden-Oosten en Noord-Afrika (MENA).

In de kern werkt Hivos aan cultuurverandering. Kritisch bewustzijn aanwakkeren waar kritiek niet vanzelfsprekend is. Kun je een voorbeeld geven van waar dat aan het lukken is?Het proces van verstedelijking maakt dat mensen zich onttrekken aan het juk van de traditie in de dorpen. In de stad word je blootgesteld aan allerlei andere ideeën, ook door de toegenomen pluriformiteit van media.

Hivos steunt alternatieve en onafhankelijke media. Dat dat werkt, zie je bijvoorbeeld in Oost-Afrika waar deze media vastgeroeste opvattingen en dus in zekere zin de cultuur beinvloeden. Een ander voorbeeld is onze aanpak van vrouwenbesnijdenis in Iraaks Koerdistan. Het feit dat dat lukt in een aantal gebieden getuigt van een geweldige cultuurverandering. Heel voorzichtig breiden besnijdenisvrije zones zich uit, als een soort olievlek. Da’s een geweldig succes.

Op welke verandering onder jouw leiderschap ben je het meest trots?Toen ik aantrad had Hivos een omzet van 65 miljoen euro en werkten er 120 mensen. De omzet is nu 116 miljoen euro en het aantal werknemers is bijna verdrievoudigd. Omvang is niet alles, maar ze stelt je wel in staat om de kwaliteit van je werk en de deskundigheid van wat je doet echt te borgen. Ook je politieke invloed groeit erdoor.

Waar ik ook trots op ben is dat wij in al die jaren erin geslaagd zijn innovatief te blijven en op nieuwe issues in te spelen. Wij waren de eerste ontwikkelingsclub die van ICT en internet een speerpunt maakte. We zien en benutten de technologie als instrument om mensen te emanciperen. En het werkt, dat hebben we gezien in de MENA regio, in Noord Afrika en, heel recent nog, tijdens de verkiezingen in Kenia in 2013.

En wat het groene profiel betreft?In de jaren zeventig kwam ik bij Hivos, en je was Marxist natuurlijk. Van Marxist werd ik humanist. En nu ben ik eigenlijk een groen iemand geworden. We zijn geen milieuclub maar binnen de ontwikkelingssector, zeker van de grotere organisaties, degene die de meest groene inhoud heeft. Daar ben ik trots op.

Waar heb je het meeste zin in als je hier voor het laatst de deur dichtdoet als algemeen directeur?Nou, ten eerste, een beetje lummelen. Lijkt me heerlijk. En lummelen is ook nodig om op nieuwe ideeën te komen. Dus, wie weet waar ik nog op kom…

Lees ook

  • Column: Vrije ruimte

    17/12/2018

    Hivos jubileert dit jaar, een halve eeuw van vernieuwingsdrang en strijd voor sociale rechtvaardigheid. Het is tegelijk een goed moment voor reflectie. Wat is onze rol in deze roerige tijden waarop populistische en autocratische leiders zo’n groot stempel drukken?

    Lees meer

  • Op weg naar gelijke rechten in de Caraïben

    13/12/2018

    In 2009 werden vier transgenders in Guyana opgepakt en gearresteerd wegens crossdressing. Nu, na negen jaar lang de wet uitdagen en de zaak aanvechten, is er eindelijk gerechtigheid: mede dankzij de inspanningen van Hivos en partnerorganisaties is crossdressing niet langer strafbaar in Guyana.

    Lees meer

  • Een bijzondere nalatenschap

    10/12/2018

    Eddy Cohen uit Amsterdam liet na zijn overlijden een flink vermogen na aan drie goede doelen, waaronder Hivos. Om hem te eren hebben we een bankje geadopteerd in het Vondelpark, in het Rosarium.

    Lees meer