Geen vrouw is vrij zolang er nog anderen onderdrukt worden

8 maart, 2011

Tijdens de goed bezochte talkshow spraken Hivos partners Geetanjali Misra, Houzan Mahmoud en Solome Nakaweesi-Kimbugwe over het belang van hun werk, de gevolgen van de Nederlandse bezuinigingen op organisaties uit het maatschappelijk middenveld en hoop voor de toekomst. Geetanjali is medeoprichtster en directrice van CREA, een feministische mensenrechtenorganisatie voor en door vrouwen in het Zuiden, Houzan is publicist en werkt als buitenlandvertegenwoordiger van de Organisation for Women’s Freedom in Irak (OWFI) en Solome vertegenwoordigt Akina Mama wa Afrika, een netwerk van jonge Afrikaanse vrouwen. Hier onder een verslag van hun gesprek met Manuela Monteiro.

Monteiro: Vertel, om te beginnen, wat jullie doen. Waarom is jullie werk zo belangrijk?
Mahmoud: Wij proberen alledrie taboe’s te doorbreken. Mijn organisatie doet dat in Irak door onderwerpen bespreekbaar te maken die de fundamentalisten niet willen horen.
Misra: Onze onderwerpen zijn inderdaad niet populair, maar daarom des te belangrijker. Ik zal de dag dat ik hier in Amsterdam het homomonument zag nooit vergeten. Dat gaf me veel hoop, maar deed me ook beseffen dat onze landen nog een lange weg te gaan hebben op het gebied van gelijke rechten voor vrouwen en minderheden.

Monteiro: Toch is Nederland niet meer hetzelfde. Onder ons nieuwe kabinet staat internationale solidariteit onder druk.
Nakaweesi: Dat heeft me verbaasd. Nederland staat bekend als voortrekker op het gebied van bijvoorbeeld goed bestuur en gelijke rechten voor minderheden en vrouwen. Als Nederland al afhaakt, hoe moet het dan verder? Ik ben bang dat andere landen zullen volgen.
Mahmoud: Het heeft mij ook verbaasd. Onder Saddam waren onze organisaties verboden. Sinds hij weg is heeft OWFI wereldwijde bekendheid gekregen. Dat is een enorme prestatie, die we niet hadden kunnen leveren zonder internationale steun, maar zeker niet zonder de Nederlandse.
Misra: De rechtse regeringen in Europa leggen de nadruk in ontwikkelingswerk steevast op economische ontwikkeling. Maar liberalisering is niet het enige antwoord. Gezondheid, onderwijs en gelijke rechten zijn onmisbaar.

Monteiro: Ons kabinet is van mening dat er eerst brood op de plank moet komen, voordat er gepraat kan worden over gelijke rechten. Ziet het dat dan verkeerd?
Nakaweesi: Ik ben het zat dat het daar altijd over gaat. Om na mijn scheiding de voogdij te krijgen over mijn kinderen heb ik bijvoorbeeld moeten vechten. De overheid wilde niet meewerken omdat ik me uitspreek voor de rechten van sex workers en seksuele minderheden. Brood op de plank is echt niet alles.
Houzan: Wij zijn de meest uitgesproken stem tegen fundamentalisme in Irak. Dat is heel belangrijk, want anders kapen de extremisten het debat volledig. De overheid wil ook niet dat vrouwen op de hoogte zijn van hun rechten. Conservatieve krachten zijn aan de macht. Als wij nu geen tegenwicht bieden zijn de sharia aanhangers straks alleen aan het woord.
Misra: Dat economische ontwikkeling niet alles is bewijst ook India. Onze politici zijn ervan overtuigd dat ons land een supermacht wordt, maar niemand kan uitleggen wat dat voor gewone mensen gaat betekenen. Economische ontwikkeling zet door, maar armen worden armer. Steeds meer boeren plegen zelfmoord omdat ze simpelweg niet rond komen. Is dat ontwikkeling?

Monteiro: Boeken jullie desondanks vooruitgang?
Misra: Er is veel hoop, maar ook veel angst. Wij hebben een geheime deur in ons kantoor om te kunnen vluchten voor knokploegen van de overheid. En dat in een democratie. Soms zeggen we tegen elkaar: vochten we maar tegen een dictator. Maar toch, 10 jaar geleden had ik hier niet kunnen zitten. We hebben overwinningen geboekt, vooral op het terrein van gelijke rechten. Als we erin slagen onze strijd op de juiste manier te ‘framen’, en op die manier iedereen tevreden te stellen, boeken we succes.
Houzan: Als ik geen hoop had en vooruitgang zag zou ik niet kunnen doorgaan. Het lukt ons vaak om onderwerpen op de politieke agenda te zetten. Politici komen niet zomaar meer overal mee weg en hebben al meerdere malen verantwoording moeten afleggen, ook voor het oog van de internationale pers.

Monteiro: Wat moet er gebeuren om internationale solidariteit beter te mobiliseren?
Misra: Samen met vrouwenorganisaties hier moeten we er beter in slagen om de hoopvolle verhalen het noorden te laten bereiken. Jullie lezen alleen maar over onze ellende. In het westen wordt vaak gedacht dat er geen activisme is in het zuiden, dat vrouwen in Iran en Irak zich niet laten horen. Dat misverstand moet de wereld uit.
Mahmoud: In het westen laten vrouwenorganisaties zich ook te weinig horen tegen de nieuwe rechtse overheden.
Nakaweesi: Daar sluit ik me bij aan. De Nederlandse overheid steunt veel sectoren in Oeganda en hebben daarom echt een vinger in de pap. Het opvoeren van diplomatieke druk heeft zin en is nodig, laat je horen! Want geen vrouw is vrij zolang er nog anderen onderdrukt worden.

Foto: Rebke Klokke / WOMEN INC

Lees ook

  • Op weg naar gelijke rechten in de Caraïben

    13/12/2018

    In 2009 werden vier transgenders in Guyana opgepakt en gearresteerd wegens crossdressing. In de rechtbank kregen ze te horen dat ze verward waren over hun seksualiteit. “Ga op zoek naar Jezus”, luidde het advies van de rechter. Nu, na negen jaar lang de wet uitdagen en de zaak aanvechten, is er eindelijk gerechtigheid: crossdressing is […]

    Lees meer

  • Hivos steunt spraakmakende documentaire over het leven van drie transgenders

    20/11/2018

    Filmmaker Koen Suidgeest en de stichting Human Rights in the Picture hebben van Hivos financiële steun gekregen om een documentaire te maken die wereldwijd ingezet gaat voor educatie en activisme op het gebied van transseksualiteit.

    Lees meer

  • Waarom we stil zijn

    16/11/2018

    Mensenrechten staan wereldwijd onder druk. Daarom doen Hivos en honderden andere organisaties van 16 tot en met 18 november mee met SPEAK! campagne.

    Lees meer