Egyptes Januskop

11 juli, 2013

30 juni was een historische dag. Een dag waarop naar schatting meer dan 15 miljoen Egyptenaren in het hele land de straat op gingen om het aftreden te eisen van president Mohamed Morsi. In die pas verworven vrijheid om publiekelijk uiting te geven aan ontevredenheid toont Egypte haar aantrekkelijke gezicht.

Democratie als korte termijn projectIn het ongekend massale protest was een jaar lang van opgekropte boosheid met het bewind samengebald. Boosheid over stijgende voedselprijzen, over tekorten, over de enorme werkloosheid en toegenomen onveiligheid. Over drastische inperkingen van rechten van vrouwen, ‘een zware slag’ volgens directeur Hibaaq Osman van Hivos partner Karama. Maar ook over de bestuursstijl van ’s lands eerste democratisch gekozen president. Morsi drukte een zeer omstreden Grondwet door en deed een poging zichzelf boven de rechterlijke macht te plaatsen. Voor vele Egyptenaren, moslims en niet-moslims, was dit onvergeeflijk. In hun ogen zien de Moslimbroeders democratie als een korte termijn project om alle macht naar zich toe te trekken waarbij ze geen rekening houden met andersdenkenden. De oppositie was daarom verheugd toen het leger aan ‘de noodrem’ trok.  

Exit MorsiEen noodrem die prompt de wens van de volksbeweging Tamarod omzette in een ultimatum aan Morsi. Die kreeg 48 uur de tijd om tot een vergelijk met de oppositie te komen of anders zijn biezen te pakken. Toen de president weigerde, greep het leger in. Exit Morsi. Daarop deed zich de wat onwerkelijke situatie voor met de Broeders in de rol  van verdedigers van de democratie terwijl (liberale) oppositiekrachten militairen omhelsden op het Tahrirplein.  

Politieke islam als machtsfactor“Tamarod kreeg wat het wilde, maar wil ze ook wat ze zal krijgen?”, vroeg een commentator op Al-Jazeera zich af. De Moslimbroeders hebben er in hun eerste regeringsjaar een potje van gemaakt, en meer dan dat. Met het vertrek van Morsi mag de oppositie thans haar zin hebben gekregen, maar de politieke islam als machtsfactor is niet zomaar weg te denken. Dat weten de Moslimbroeders ook. Hun historisch gewortelde strijd met het leger, die maandag ontaardde in een bloedbad, belichaamt het lelijke aangezicht van het land.

De sleutelAls tegenreactie op de militaire ‘coup’ ligt het gevaar van radicalisering op de loer. De salafisten van Al-Nour distantieerden zich aanvankelijk van de Broeders maar worden nu in datzelfde kamp gedreven door de compromisloze opstelling van het leger. Een radicaliserende Moslimbroederschap is het laatste wat Egypte kan gebruiken. Een door haat en euforie verblinde oppositie die weigert toenadering te zoeken tot gematigde islamistische krachten eveneens. De sleutel ligt in een dialoog tussen de verschillende kampen en de grote vraag is wie hem oppakt en Egypte één kant laat opkijken.

 Foto cc copyright Garth Walker

Lees ook