Demonstraties ergeren president Oeganda

15 april, 2011

Door Tamme Hansma, Oost-Afrika specialist van Hivos

In februari werd President Museveni van Oeganda herkozen voor een derde termijn van 5 jaar. Hij versloeg zijn tegenstanders overtuigend. Waar in veel andere landen in Afrika die nog niet zo lang een meerpartijenstelsel hebben de oppositie bij elke verkiezing sterker uit de bus komt, was in Oeganda de overwinning van de regeringspartij deze keer overweldigend. Driekwart van de parlementszetels en ruim tweederde voor Museveni. Hoofdpunt in zijn programma: de Oegandezen krijgen het beter, en Oeganda promoveert uit de klasse van de armste ontwikkelingslanden. Daarbij rekent hij zonder meer op de nieuwe inkomstenbron uit olie die in ruime mate onder Lake Albert is aangetoond.

Dikke portemonneeDe praktijk is minder simpel dan de regering zou willen. Die oliewinning moet nog beginnen en de economie drijft nu nog op landbouw en toerisme. Van de eerste wordt je niet rijk, en bij het tweede heb je te maken met concurrentie van buurlanden als Kenia dat een veel betere infrastructuur én prachtige stranden heeft. Voeg daarbij de snelle bevolkingsgroei in Oeganda, en dan is duidelijk dat de burgers nog lang moeten wachten op de beloofde dikkere portemonnee. Op een ander terrein heeft Museveni wel succes gehad. Dankzij investeringen in scholen levert het tertiair onderwijs nu per jaar 400.000 afstudeerders af. Helaas vinden daarvan maar 20.000 binnen een half jaar werk, een nieuwe en goed opgeleide bron voor maatschappelijke onrust. Nu op de hele wereld de prijzen van olie en van voedsel snel stijgen, in de laatste maand al 3 prijsverhogingen, voelen Oegandezen dat dubbel en dwars op hun keukentafel en in prijs van het buskaartje naar het werk. Geen wonder dat er gemord wordt.

SmadelijkNa de smadelijke stembusnederlaag in februari ruikt de oppositie een kans. Zij neemt Tunesië en Egypte als voorbeeld, waar burgers massaal de straat op gingen en een stuk macht veroverden. Om de strikte regels voor demonstraties en optochten te omzeilen, hebben ze iets slims bedacht. De leiders kondigen aan te voet naar hun werk te gaan – uit protest tegen de hoge benzineprijzen. En ze nodigen iedereen uit mee te komen lopen. Daar bleek deze week veel animo voor. Voer voor juristen of dit wel of niet door de beugel kan – de grondwet biedt vrijheid van beweging, en de wet verbiedt optochten zonder toestemming – maar de President wacht dat niet af. Hij volgt de gebeurtenissen in de Arabische wereld ook, en vindt het te riskant om al die ‘wandelaars’ naar het centrum van Kampala te laten komen. De politie houdt de stoeten tegen en arresteert de kopstukken. Dat gaat niet zachtzinnig, met traangas, knuppels, rubberkogels. De strijd is geopend, van de stembus naar de straat. En niet alleen in Kampala, ook in andere steden gaan oppositieleiders te voet, en worden ze even hardhandig opgepakt.

Minister voor KampalaNa de ruime verkiezingswinst van Museveni bestond de indruk dat hij het land min of meer in zijn zak had. De enige doorn in zijn oog was de burgemeestersverkiezing in de hoofdstad Kampala, waar zijn kandidaat dik verloor van een onafhankelijke. Maar daar heeft hij snel een mouw aan gepast door een minister voor Kampala aan te stellen, een nieuwe functie. En de gelukkige is de minister voor presidentiële zaken, die de verkiezingen in februari in haar district verloor, maar wel de voorpagina’s haalde omdat er daar het meeste geweld tegen de oppositie werd gepleegd, deels live op TV.

Naast deze binnenlandse sores heeft Museveni ook Somalië als hoofdpijndossier. Oeganda levert het grootste aandeel in de internationale vredesmacht daar. Vorig jaar, tijdens de finale van het WK voetbal, vonden er in Kampala twee bomaanslagen plaats, met tientallen doden. Onder de verdachten die in de cel zitten is een Keniaan die op onduidelijke gronden is uitgeleverd. Een paar dagen geleden kwam een Keniaanse delegatie van juristen en mensenrechtendeskundigen naar Oeganda om deze zaak te bespreken, op uitnodiging van de rechter in deze zaak. Vier van de Kenianen werden bij aankomst op het vliegveld aangehouden, langdurig ondervraagd, en op een retourvlucht naar Kenia gezet. Dit alles zonder opgaaf van reden of aanklacht, en zonder een advocaat te mogen bellen. De betreffende rechter staat lelijk in zijn toga. Het lijkt erop dat de President en zijn sterke arm de rechterlijke macht minder serieus gaan nemen. Dat zou ernstig zijn, omdat tot voor kort de rechters regelmatig de regering op de vingers tikten, als de politie of ambtenaren weer eens hun boekje te buiten waren gegaan. Diagnose: Museveni lijdt aan machtshonger.

Foto: Flickr / dispatch_ug

Lees ook

  • Op weg naar gelijke rechten in de Caraïben

    13/12/2018

    In 2009 werden vier transgenders in Guyana opgepakt en gearresteerd wegens crossdressing. In de rechtbank kregen ze te horen dat ze verward waren over hun seksualiteit. “Ga op zoek naar Jezus”, luidde het advies van de rechter. Nu, na negen jaar lang de wet uitdagen en de zaak aanvechten, is er eindelijk gerechtigheid: crossdressing is […]

    Lees meer

  • Hivos steunt spraakmakende documentaire over het leven van drie transgenders

    20/11/2018

    Filmmaker Koen Suidgeest en de stichting Human Rights in the Picture hebben van Hivos financiële steun gekregen om een documentaire te maken die wereldwijd ingezet gaat voor educatie en activisme op het gebied van transseksualiteit.

    Lees meer

  • Waarom we stil zijn

    16/11/2018

    Mensenrechten staan wereldwijd onder druk. Daarom doen Hivos en honderden andere organisaties van 16 tot en met 18 november mee met SPEAK! campagne.

    Lees meer