Geen plaats voor nee-stemmers binnen Boliviaanse overheid

Het is onrustig rondom de democratie in Bolivia. Op 21 februari voorkwam de bevolking met een referendum dat de president Evo Morales zichzelf tot 2025 in het zadel zou houden (zijn termijn loopt tot 2019). De Bolivianen stemden ‘nee’ en daarmee ‘won de democratie’. Maar dat laatste blijkt wankel. Corina Straatsma, regiodirecteur Hivos Zuid-Amerika, schreef een blog over de situatie in het land.

De democratie mag dan hebben gewonnen met de uitslag van het laatste referendum, de president denkt daar anders over. Hij dreigt bij ambtenaren die openlijk ‘nee’ stemden met ontslag en boze tongen beweren dat facebookpagina’s van medewerkers worden onderzocht. De eerste ontslagen zijn al gevallen.

Ondertussen doet de regering er alles aan om een corruptieschandaal rond de ex van president Evo te bagatelliseren. De ex zit nu in de gevangenis, over de zoon wordt niet meer gesproken en de regering hoopt vurig dat de negatieve publiciteit rond Evo als ontaarde vader langzaam wegebt. De journalist die alles aan het rollen heeft gebracht is volgens de president een ‘narco’ en er zijn wetsontwerpen in de maak die de sociale media willen censureren. Dankzij die journalist heeft de Chinese gigant GAMC, waar het allemaal om te doen was, geld aan de staat terug betaald.

Een aardig zakcentje en een grote villa

Wat is er allemaal gebeurd? De ex van Evo, Gabriela Zapata, heeft gedurende lange tijd gebruik gemaakt van vergaderruimtes in het ministerie van de president om contracten te bevorderen tussen overheid en bedrijfsleven. Zij heeft daar persoonlijk een aardig zakcentje en een grote villa aan over gehouden. Bovendien kreeg ze een managementfunctie in het Chinese bedrijf dat de meeste contracten binnen haalde. De betreffende minister Quintana, die de onafhankelijke pers herhaaldelijk bedreigde, zegt van niets te weten. Dat gelooft niemand, maar hij wordt niet ondervraagd door de parlementaire commissie die nu onderzoek doet naar deze contracten.

Frauduleuze handelingen

De zaak geeft een enorme boost voor de onderzoeksjournalistiek in Bolivia, tot groot verdriet van de overheid. Elke dag staan er verhalen in de krant over defecte onderdelen die zijn geleverd voor miljoenenbedragen of over andere frauduleuze handelingen. De luchtmacht kocht twee Chinese vliegtuigen voor 20 miljoen dollar per stuk, terwijl de marktwaarde 13 miljoen is. Het ergste is dat deze vliegtuigen aan de grond staan vanwege kapotte onderdelen. Je kunt alleen maar vermoeden wat er gebeurd is met het verschil tussen markt- en aankoopwaarde. Hoeveel hoge ambtenaren, generaals en ministers hebben rekeningen of bezittingen in het buitenland?

Volop ruimte voor corruptie

Ruimte voor corruptie in Bolivia is er ten overvloede. In het trage justitiële apparaat is geld onder of boven de tafel, de enige manier om te zorgen dat je case wat sneller behandeld wordt. Het meest lucratief zijn de commissies die opgestreken worden na succesvolle onderhandelen over contracten met binnen- en buitenlandse bedrijven, maar dat is uiteraard top secret. Een journalist heeft uitgezocht dat sinds deze regering aan de macht is het aantal directe contracten met bedrijven zonder openbare aanbestedingen toegenomen is van 27% naar 63%.

Wanneer corruptieschandalen dan toch aan het licht komen, worden ambtenaren op lager niveau opgepakt en de grote boosdoeners buiten schot gelaten. Een ambtenaar die `s avonds bijverdiende als taxichauffeur voor mevrouw Zapata, zit nu ook in de gevangenis. Net als de directeur van de afdeling sociale werken binnen het ministerie van de president, een goede vriendin van Zapata, die haar toegang gaf tot vergaderruimtes. Zij beweert dat haar bazen op de hoogte waren.

Aanvallen op onafhankelijke pers

Wat het meest verontrust op dit moment na het verlies van het referendum, zijn de aanvallen van de regering op de sociale netwerken, op CNN, onafhankelijke journalisten en de ombudsman, wiens haag van coniferen eerder deze week in brand werd gestoken.