Aidsbestrijding is meer dan medicijnen

2 juli, 2009

Natuurlijk is ongelijkheid niet de oorzaak van aids, maar dat beweert ook niemand. Wel is het een onontkoombaar feit dat iemand met hiv in een land waar aids onbespreekbaar is en hulpverleners discrimineren geen kans maakt op fatsoenlijke zorg. Daarom kunnen we aids niet bestrijden zonder deze zaken aan te pakken. Daar wagen veel internationale donoren zich over het algemeen niet aan. Het pleit voor Nederland dat we dat wel doen.

 

Hiv is voornamelijk een seksueel overdraagbare aandoening; daarom kunnen kwesties als gedwongen seks en prostitutie niet ontkend worden. Opkomen voor het recht van vrouwen om over het eigen lichaam te beschikken – en dus over seks te beslissen – is daarom essentieel om de verspreiding van hiv tegen te gaan. Het is ook nodig om specifieke groepen zoals homo’s– die doorgaans vervolgd en gediscrimineerd worden – doelgericht te benaderen. Dat vergt inzicht in de sociale omstandigheden, dat is niet met een medische quick fix te regelen. Daarnaast blijken druggebruikers in Centraal en Zuidoost Azië een groot risico op Hiv te hebben door het veelvuldig gebruik van geïnfecteerde naalden. Toch heeft maar een zeer klein deel van hen toegang tot preventie en behandeling omdat overheden een streng drugsbeleid hanteren waardoor deze gebruikers worden gecriminaliseerd en buiten de zorg vallen.

 

Goudsmit besteedt verder geen aandacht aan preventie. Kennis alleen is daarvoor niet genoeg. Want wat te doen als mensen die kennis wensen te negeren en de kans op effectieve behandeling frustreren? In Zuid-Afrika was jarenlang een minister van Gezondheidszorg aan het bewind die het gebruik van knoflook en kruiden doelmatig achtte als aidsmedicijn. Het is dankzij lokale aids-activisten en een stevige maatschappelijke beweging dat deze waandenkbeelden uiteindelijk uit het beleid verdwenen. In minder democratische landen is het echter schier onmogelijk om dergelijke politieke kwakzalvers tegenspel te bieden. Het uit alle macht willen ontkennen van de seksuele component van aids, een patroon dat soms diep in de samenleving verankerd zit, is uiteindelijk een van de grote belemmeringen om hiv en aids daadwerkelijk te bestrijden. Zo is het propageren van seksuele onthouding als middel tegen de verspreiding van hiv op een mislukking uitgelopen. Als seks voor het huwelijk of overspel volgens de heersende moraal ‘niet bestaan’, waarom zou je dan maatregelen treffen tegen een seksueel overdraagbare aandoening en enorme investeringen in aidsmedicijnen doen?

 

Het pleidooi van Goudsmit voor betere verspreiding van medicijnen en van kennis over hiv en aids onderschrijf ik van harte. Maar de bestrijding van hiv en aids was allang bereikt als aids inderdaad alleen een medisch probleem zou zijn. Een goed functionerende gezondheidszorg is cruciaal, kennis én getraind personeel zijn cruciaal. Een farmaceutische industrie die goedkope medicijnen beschikbaar maakt, evenzo.

Maar zolang sociale uitsluiting en ongelijkheid blijven bestaan, zullen we aids niet kunnen stoppen.

 

Kwasi Boahene

Programme manager Hiv/Aids, Hivos

Lees ook

  • Column: Vrije ruimte

    17/12/2018

    Hivos jubileert dit jaar, een halve eeuw van vernieuwingsdrang en strijd voor sociale rechtvaardigheid. Het is tegelijk een goed moment voor reflectie. Wat is onze rol in deze roerige tijden waarop populistische en autocratische leiders zo’n groot stempel drukken?

    Lees meer

  • Op weg naar gelijke rechten in de Caraïben

    13/12/2018

    In 2009 werden vier transgenders in Guyana opgepakt en gearresteerd wegens crossdressing. Nu, na negen jaar lang de wet uitdagen en de zaak aanvechten, is er eindelijk gerechtigheid: mede dankzij de inspanningen van Hivos en partnerorganisaties is crossdressing niet langer strafbaar in Guyana.

    Lees meer

  • Een bijzondere nalatenschap

    10/12/2018

    Eddy Cohen uit Amsterdam liet na zijn overlijden een flink vermogen na aan drie goede doelen, waaronder Hivos. Om hem te eren hebben we een bankje geadopteerd in het Vondelpark, in het Rosarium.

    Lees meer