Beeld2
Foto Danielle Pereira (CC BY 2.0)

Aanval op NGO's en vrije pers in Bolivia

Corina Straatsma, regiodirecteur Zuid-Amerika, blogt vanuit Bolivia over groene trotskisten en rechtse rakkers. Volgens de president en de vicepresident vertellen pers en NGO`s niet allemaal de waarheid als het gaat om economische cijfers of studies over ontbossing, klimaat verandering of het desastreuze effect van mijnbouw op het milieu en inkomsten bronnen voor de inheemse bevolking.

Eerst viel de vicepresident vier NGO`s aan en beschuldigde hen ervan data te verspreiden die niet waar zijn. Hij maakte ze vervolgens uit voor groene trotskisten en rechtse rakkers. Tegelijkertijd viel president Evo de pers aan voor hetzelfde “delict”. De kritische media krijgen geen staatspublicaties of advertenties toegeschoven, wat flink inhakt op hun financiële positie. De president verdedigde zich door te zeggen dat hij niet zo ver wilde gaan leugenachtige media te financieren. ”Stel je voor dat mensen geloven wat er in deze media staat”, zei Evo nog. Ook voor de president staat onafhankelijke of kritische pers gelijk aan rechtse oppositie.

Saillant detail: veel ministers en ex-ministers werkten in het verleden voor de NGO`s die nu bekritiseerd worden. Een van de “leugenachtige” kranten publiceerde een lijst met 50 namen van autoriteiten die ooit voor de NGO’s werkten. Wat vindt de overheid vervelende leugens? Bijvoorbeeld dat er volgens CEDIB de afgelopen jaren weliswaar 49 consultaties hebben plaatsgevonden over olie- en gasboringen, maar zonder informatie over de impact op het milieu. “Die milieustudies zijn een soort staatsgeheim”, zegt de directeur van CEDIB.

Een grote groep intellectuelen uit Latijns Amerika, waaronder de hier populaire socioloog Boaventura en de Braziliaanse theoloog Leonardo Boff, schreven een open brief aan de vicepresident waarin ze kritiek gaven op zijn bedreigingen aan het adres van de NGO’s en een pleidooi hielden voor de vrijheid van meningsuiting. Ze herinnerden de vicepresident er nog eens fijntjes aan dat hij zelf een prestigieus socioloog is in het continent, die de vrijheid van onderzoek toch juist moet waarderen. De vicepresident antwoordde omslachtig, maar trok zijn woorden niet terug. Wel zei hij nog eens, dat hij nationale NGO’s niet kan sluiten, maar internationale NGO’s die activiteiten financieren wel! Het is niet de eerste keer dat deze bedreigingen worden geuit. Eind 2013 werd de Deense organisatie Ibis de wacht aan gezegd en moest sluiten. Niemand weet of de overheid inmiddels weer een andere internationale NGO op het oog heeft.

De sociale organisaties die hondstrouw zijn aan de regering, hebben al aangekondigd dat zij op hun beurt de NGO’s eens onder de loep zullen nemen en eventueel uitwijzen uit de departementen als blijkt dat ze “tegen” de regering zijn. De leiders van deze organisaties hebben flink in de pot gegraaid van het nu ter ziele Fondo Indigena en zijn daar nooit voor vervolgd, daar doen ze graag iets voor terug.

Wat zit er achter de retoriek en de aanvallen? De Boliviaanse economie is sterk afhankelijk van mijnbouw en de prijzen zijn het afgelopen jaar enorm gekelderd. De regering is als de dood dat het groeipercentage, dat nu zo rond de 5% schommelt, naar beneden gaat, wat gezichtsverlies zou betekenen en tegenstanders gelijk zou geven. Om die reden is het antwoord niet om het economische model ingrijpend te veranderen. De regering wil juist meer in het model investeren en meer gas en eventueel olie uit de grond halen. “Desnoods in de nationale parken”, zo kondigde de president aan. Organisaties die opkomen voor de inheemse bevolking en voor het milieu worden vanuit dat perspectief nu als tegenstanders gezien. De inheemse Guaranies, die onlangs protesteerden tegen gasboringen in hun gebied en vroegen om een consultatie, werden op brute wijze gearresteerd. En dat in opdracht van een minister die ooit directeur was van CEJIS, een NGO die zich altijd ingezet heeft voor de rechten van de inheemse bevolking. Hoe ver kun je afdwalen.

President Evo: NGO’s zijn niet meer nodig in Bolivia.

Om de uitspraken van de vicepresident van de afgelopen twee weken nog even aan te scherpen, zei de president dat NGO’s niet meer nodig zijn in het land. En hij waarschuwde nog eens dat buitenlandse NGO’s zich vooral niet met politiek moeten bemoeien, want dan worden ze het land uit geknikkerd. In de ogen van de regering, die vol zit met mensen die ooit voor NGO’s hebben gewerkt, hebben NGO’s maar 1 taak: de armoede op te lossen. En omdat de overheid dat zo goed doet, zijn ze overbodig geworden. Regeringsleiders weten natuurlijk ook wel dat NGO’s een rol hebben in het monitoren van de overheid. Daar werden ze nog eens fijntjes aan herinnerd door een internationale groep van 28 linkse intellectuelen, die hun bezorgdheid uitten over de groeiende intolerantie van de regering.

Het grote belang van Bolivia is om de komende tien jaar zoveel mogelijk gas en olie uit de grond te halen. Het ontwikkelingsplan van de overheid loopt tot 2025 en dan is het paradijs bijna bereikt. Bovendien is het de bedoeling dat Evo in 2020 wordt herkozen en daarvoor zal de grondwet gewijzigd worden om een derde, vierde of vijfde termijn mogelijk te maken. Triest voor een land dat na jaren van dictatuur eindelijk opgekrabbeld is, maar nu weer heel langzaam terugglijdt naar een autoritaire staat. Dat is precies waar de intellectuelen in de brief voor waarschuwden.

Evo kondigde deze week aan dat oliebedrijven flinke subsidies kunnen verwachten bij het zoeken en boren naar olie en gas. De nationale parken, die al onder druk staan door cocaverbouw en de aanleg van grote stuwdammen, zijn officieel open gesteld voor de oliemaatschappijen. Milieuorganisaties en inheemse groepen die zich daar tegen verzetten zijn bij voorbaat gewaarschuwd. Een groep Guarani-indianen ondervond dit deze week aan den lijve, toen ze brutaal in elkaar werden geslagen bij het opheffen van een blokkade, die als doel had een consultatie in te stellen voor boringen in hun gebied. De repressie werd algemeen veroordeeld door de kerk, mensenrechtenorganisaties en de ombudsman. In de ogen van de regering willen de Guarani`s alleen maar geld en meer geld, en is het ze helemaal niet om het milieu te doen.

Ondertussen gonst het van de geruchten over NGO’s die zich niet kunnen registreren vanwege hun kritische opstelling. De spelregels zijn twee jaar geleden gewijzigd en nationale NGO’s moeten zich nu dubbel registreren en worden van het kastje naar de muur gestuurd. Dat geldt overigens ook voor internationale NGO’s. De ombudsman en VN instanties hebben hun zorgen geuit over de nieuwe regelingen. Maar of zij nu wat zeggen of de kat, dat is de regering om het even.

Beeld2
Foto Elias Bizannes (CC BY-SA 2.0)