Corina Straatsma

Bolivia zal nog eens verzuipen in z’n eigen bureaucratie. Vanmorgen was ik twee uur zoet met het onderhandelen over een sticker in mijn paspoort. Met die sticker kun je de procedure voor je verblijfsvergunning starten, maar je mag niet naar het buitenland reizen, tenzij je er een andere sticker opplakt.

Dat moet je toevallig maar weten. In ieder geval wilde men mij niet verder helpen op basis van de sticker en werd mij aangeraden om de hele procedure opnieuw te starten. Je weet hier nooit of ze zo moeilijk doen om het dienstklopper’s hart sneller te doen gaan, of dat men uit is op een extraatje. In ieder geval biedt de bureaucratie veel werkgelegenheid.

Bij de meeste overheidsdiensten verwijst het eerste loket je door na een snelle blik op je papieren. Het tweede loket controleert of je papieren wel in orde zijn, het derde loket controleert of de ambtenaar van loket No 2 z’n werk heeft gedaan. Vervolgens kun je dan je papieren inleveren bij loket No 4. Maar voordat je daar naar toe kunt gaan, moet je eerst betalen bij een ander loket. Dat gaat ook in twee keer. De eerste meneer controleert de factuur en plakt er waardezegels op, die vervolgens van naam en handtekening worden gezien. Bij de tweede meneer mag je dan de waardezegels betalen. Maar niet nadat hij de factuur per computer heeft ontvangen. Als je zo geautomatiseerd bent, waarom blijven antiquarische handelingen als zegeltjes plakken dan bestaan?

Het juridische systeem is al even gecompliceerd en het barst dan ook van de advocaten in het land. De rechtspraak is enorm traag, zo zelfs dat een wanhopige vader de moordenaar van z’n zoon doodschoot, toen die na twee jaar nog steeds op vrije voeten liep. Het gebeurt vrij vaak dat mensen het recht in eigen handen nemen en dieven lynchen. In sommige wijken hangen levensgrote poppen aan lantarenpalen om potentiële dieven te waarschuwen voor hun lot.

Verdachten kunnen hun rechtzaak eindeloos uitstellen door niet akkoord te gaan met de toegewezen rechter. Leopoldo Fernandez, kandidaat voor een van de oppositie partijen en hoofdverdachte in de schietpartij in Porvenir waarbij verschillende boeren gedood werden, is meester in het uitstellen van z’n eigen rechtzaak. Hivos steunt een aantal mensenrechtenorganisaties die een civiele zaak tegen hem voeren en je wordt niet goed van de eindeloze vertragingstactiek.

Maar ook de regering traineert het systeem. Een van de rechters van de hoge raad werd deze week ontslagen door het parlement, vanwege een uitspraak van maar liefst 14 jaar geleden, die de staat financieel benadeelde. Zij is nu in hongerstaking in het parlement. De dag daarop besloot een MAS parlementariër hetzelfde te doen. ‘Eens zien wie het eerste het loodje legt’, zei hij. Ook de voorzitter van de hoge raad is op non-actief gesteld vanwege een uitspraak in 2003. Met als gevolg dat er geen quorum is en er geen schot zit in de 5000 cases die de Hoge Raad zou moeten behandelen. De tactiek lijkt te zijn om de verkiezingen af te wachten, zodat het parlement in de nieuwe samenstelling (met een MAS meerderheid) meer regeringsgezinde rechters kan benoemen.