Ute Seela

Het leek me een prachtig verhaal. ‘ Minder moslims in Indonesië na volkstelling’. Indonesiërs mogen bij de momenteel lopende census voor het eerst ‘overig’ aangeven bij de vraag na hun ‘geloof’. Dit betekent dat de dwang tot assimilatie – onder Soeharto de alles overheersende ideologie – ten einde is, op papier tenminste. Indonesië heeft honderden verschillende etnische groepen die voor een groot deel ook hun eigen locale religie kennen. Dat deze mensen niet langer voor één van de 6 officiële religies hoeven kiezen, lijkt me een goede zaak. Ik zag het ook helemaal voor me: billboards, reclameliedje, T-shirts en facebook-campagne: KIES NIKS! Betaald door Hivos, Open Society Institute en de Zwitserse ambassade.

Maar... zo zit het dus niet. Bekend fenomeen. Je bent ergens voor het eerst, je hoort een anekdote, het klinkt waarschijnlijk en je vertelt het door. En dan ga je ervan uit dat dit ene voorbeeld staat voor het hele verhaal. Heeft Jelle Brand Corstius ook hoor. Ik zeg alleen maar naakt zwemmende Zweedse bejaarden. Hij haalt dan weer Karel van het Reve aan die er ook over had geschreven. Kijk, nu voelt het al iets minder erg.

Vandaag ging ik het verhaal dus testen. Bij Aliansi Nasional Bhinneka Tunggal Ika een organisatie die het ietwat versleten motto van het land ‘Unity in diversity’ weer nieuw leven wil inblazen. Niet omwille van één of ander marketingverhaal, maar omdat die samenleving van zo veel verschillende religies en etniciteiten onder druk staat. ANBTI komt onder meer op voor religieuze minderheden. ‘Ik geloof niet dat zij massaal de categorie ‘overig’ zullen kiezen. Daarvoor zijn zij te lang gedwongen zich aan te passen.´ vertelt Awigra. ‘Het is ook maar de vraag wie het durft om tegen de nog steeds heersende discriminatie van minderheden in te gaan’ voegt Renata van Tifa eraan toe. Religieuze minderheden (de niet-officiële dan) krijgen nauwelijks toegang tot overheidsbanen, het wordt hen lastig gemaakt te trouwen en zij worden benadeeld in het onderwijs. Mijn twee gesprekspartners gaan ervan uit dat deze mensen ofwel nog steeds onder druk worden gezet om te kiezen voor het geloof van de meerderheid danwel zich door de moeilijkheden gedwongen voelen op papier toch maar moslim te blijven.

Onder deze omstandigheden is het waarschijnlijk niet te verwachten dat Indonesiërs massaal een ‘statement’ maken. Was misschien een naïef idee, van die campagne.

Alhoewel...