Ute Seela

Nederland is bezig de verkiezingen te verwerken, in Oeganda moet het allemaal nog beginnen. Volgend jaar februari pas wordt er een nieuwe president gekozen (een parlement en lokale vertegenwoordigingen trouwens ook). Toch zie je al bijna elke dag ergens in een krant een foto van de huidige president Museveni op ‘rally’. Ergens in het land ‘waving the crowd’. Je kunt blijkbaar niet vroeg genoeg beginnen het volk te overtuigen dat je iets goeds voor ze hebt gedaan.

Dat lijkt tot nu toe redelijk te werken. Volgens de eerste peiling ooit zou Museveni 43% van de stemmen halen, ten opzichte van 35 % voor de beste kandidaat van de oppositie, Kizza Besigye. Maar Museveni is beter gewend en liet meteen zijn minister van informatie protesteren. Toch wel bijzonder hoe het feit van een peiling op zich tot verhitte gemoederen kan leiden.

‘Heated’ is waarschijnlijk ook van toepassing op het algehele politieke klimaat in Oeganda. Vorig jaar sloeg de vlam in de pan toen er ruzie ontstond tussen de koning van de grootste etnische groep en president Museveni. Straatrellen in Kampala kostten toen minimaal 27 mensen het leven. Sindsdien is het alsmaar moeilijker geworden voor oppositiepartijen of maatschappelijke organisaties om grote bijeenkomsten te organiseren. Radiostations waar bellers hun mening konden geven over actuele politieke onderwerpen zijn gesloten of gedwongen hun programmering aan te passen. Ondanks pogingen van clubs als Human Rights Watch of kennisprogramma-partners Hurinet en Huripec om politiegeweld aan de orde te stellen, is juist de houding van de politie een factor die de spanningen verergert. Oppositiepolitici zijn al herhaaldelijk ‘onder handen genomen’ door een met stokken bewapende bende – de zongenaamde Kiboko Squad – waarvan de politie zegt geen weet te hebben wie er achter zit.

Terwijl ik dit allemaal vooral in de krant lees, zijn de mensen die zich hebben verbonden aan het pluralisme kennisprogramma er dagelijks mee bezig de kans op geweld rondom de verkiezingen zo klein mogelijk te houden. Want dat er geweld zal zijn, wordt niet alleen gevreesd maar bijna zeker geacht. Te veel mensen zijn op zoek naar een zondenbok voor hun werkloosheid en verwijten de huidige president niet alleen zijn eigen mensen voor te trekken maar ook etnische groepen tegen elkaar uit te spelen.

‘Hoe kunnen wij leren uit het verkiezingsgeweld in Kenia 2 jaar geleden’ hoorde ik vaak de afgelopen maanden. Deze week is er een andere vergelijking bijgekomen. Hoe kunnen wij leren van de vreedzame verkiezingen in Ghana vorig jaar? Een idee is er al: laat iedereen - of politicus, journalist, DJ of voetbalster – vanaf drie maanden voor de verkiezingen bij elk publiek optreden beginnen met dezelfde zin ‘ I am for a peaceful election in Uganda’. Misschien dat een dergelijke mantra een gevoel van verantwoordelijkheid creëert.