Ute Seela

Natuurlijk ken ik moslima’s in Nederland die een hoofddoek combineren met strakke jeans en nog strakkere i-phone. Maar zij zijn niet echt. Echt onderdrukt bedoel ik. Voor hen is de hoofddoek misschien zoiets als voor mijn nichtje de ‘Tina’ – je hoort ergens bij.

Hier in Indonesië ga ik er toch van uit dat familie en gemeenschap er meer bovenop zitten. Dat de meiden hier minder een eigen keuze hebben. En dat, als je je losmaakt van tradities en regels, een breuk met je familie, je sociale netwerk, het gevolg is. Maar er zitten dus ook nog wat opties tussen.

Yogyakarta is misschien de meest vrijgevochten plek in Indonesië. Tenminste, zoveel meiden in korte rokken of strakke T-shirts - dat kunnen onmogelijk allemaal toeristen zijn. Ik vraag het aan Dina, onderzoekster van Kunci, het cultural studies centre van Yogyakarta.

‘Je hebt hier minirokken en boerka's. Maar het mooie is, de vrouwen onder de boerka hebben geen moeite met de minirokken. Dit is Yogya. Het gevoel van vrijheid en tolerantie - het komt deels door het verleden van de stad, door de vele studenten, de aanwezigheid van culturele instituties. Maar we hebben ook veel te danken aan de sultan die hier de baas is. Of eigenlijk: aan zijn vrouw - GKR Hemas. Zij spreekt zich geregeld uit over vrouwenrechten en vrijheid van meningsuiting, was prominent lid van een coalitie tegen de anti-pornografiewet.’

Klopt dus. Toch heb ik moeite mijn verbazing te verbergen als Ayu, medewerkster van het Center for Religious en Cross-cultural Studies – onze voornaamste partner in het pluralisme kennisprogramma – mij fotos laat zien van haar weekend. Haar idool, Iwan Fals gaf een concert in een Islamitische kostschool. Wat op zich al een bijzondere combi is: Popmuziek op een plek waar je vooral strenge regels verwacht. Maar blijkbaar verkennen de meiden hier in Yogya ook de grenzen wanneer ze op een kostschool zitten. En dus zie je een enorm podium, een hek (want de meiden moeten wel gescheiden blijven van het algemene publiek) en daarnaast rij aan rij honderden sluiers. Ze mogen niet dansen maar toch zie je hier en daar een meisje dat duidelijk ‘swingt’ met haar handen...

Een paar uur later ga ik met Ayu op haar brommer naar Kaliurang. Ayu met een knalgeel hoofddoek, helm eroverheen...Heel gewoon hier.