Manuela Monteiro

Deze week waren ze er ineens weer, dramatische beelden in de media van zwaar ondervoede Afrikaanse baby’s. Hulporganisaties doen een klemmend beroep op regeringen om levens te redden. 'De ernstigste droogte in zestig jaar' lijkt zich aan te dienen.

De foto in de Volkskrant van woensdag (p15) roept herinneringen op aan Ethiopië 1985. Toen sloeg de wereld massaal alarm over de daar woedende hongersnood. Het resulteerde in het legendarische benefietconcert Live Aid en veel hulpgeld.

Een belangrijke reden voor honger in de Hoorn is uiteraard het uitblijven van regen. Grilliger weerspatronen, mogelijk terug te voeren op klimaatverandering, is een andere. Onderbelicht blijft vaak de factor bevolkingsgroei. Cijfers van de Europese Commissie wijzen uit dat de bevolking in het gebied in veertig jaar is verviervoudigd, terwijl de opbrengst van het land, en de veestapels grosso modo gelijk zijn gebleven.

Wat doen we dan in zo’n situatie met 'onze' noodhulp? Ja, levens redden. Maar vaak  ook een situatie in stand houden die uiteindelijk niet levensvatbaar is. Het is een politiek taboe: grootschalige noodhulp houdt samenlevingen kunstmatig in stand die vroeger hun heil elders zouden hebben gezocht. Een prikkel tot gezinsplanning geef je ook niet af met het simpelweg uitdelen van voedsel.

Anticiperen

Wordt het niet tijd dat we de aandacht meer richten op preventie? Dat betekent een verschuiving van noodhulp naar adaptatie. Oftewel, zorg dat bevolkingsgroepen beter in staat zijn te anticiperen op tijden van droogte. Een aanzienlijk deel van de miljoenen euro’s die gevraagd worden voor maïsmeel zou daarom beter geïnvesteerd kunnen worden in de bouw van waterreservoirs en toegankelijker afzetmarkten voor het vee. Kunnen nomaden in barre tijden hun voedsel tenminste kopen.